Finansowanie LPR. Ministerstwo zapewnia o ciągłości działania, związki wskazują na problem systemowy

Lotnicze Pogotowie Ratunkowe nie może pozwolić sobie na finansową niepewność, która utrudnia planowanie obsługi technicznej statków powietrznych. W przypadku jednostki realizującej misje ratunkowe każdy śmigłowiec ma znaczenie, a jego gotowość do lotu zależy między innymi od terminowego wykonywania przeglądów, wymiany podzespołów i usuwania usterek. Nie chodzi o obniżanie standardów bezpieczeństwa ani o wykonywanie lotów niesprawnymi maszynami. Chodzi o to, by sprawny technicznie śmigłowiec był dostępny wtedy, gdy ktoś potrzebuje pilnej pomocy.

Dokumenty dotyczące finansowania LPR w 2026 r. pokazują, że jednostka kilkukrotnie zwracała się do Ministerstwa Zdrowia o zwiększenie dotacji. Ostatecznie 21 września zawarto aneks zwiększający finansowanie działalności bieżącej o 19,05 mln zł, a następnie uwzględniono dodatkowe 4,49 mln zł na wynagrodzenia. Łączna kwota przeznaczona na działalność bieżącą LPR w 2026 r. wzrosła do 318,06 mln zł.

Planowe wymiany części finansowane z dodatkowej dotacji

W piśmie z 28 września 2026 r. skierowanym do posłanki Wioletty Kulpy dyrektor LPR Marcin Podgórski potwierdził, że środki przyznane w ustawie budżetowej na 2026 r. były niewystarczające. Jak wyjaśnił, jednostka występowała o zwiększenie dotacji pismami z 23 marca, 18 maja, 26 czerwca i 15 lipca, a także uzupełniała wcześniejsze wnioski. Dopiero 21 września podpisano aneks zwiększający finansowanie.

Dodatkowe 19 052 481 zł przeznaczono na trzy obszary: planowe wymiany części do śmigłowców i samolotów, usuwanie awarii i usterek technicznych oraz pokrycie wzrostu kosztów paliwa lotniczego. Kolejne 4 493 052 zł miało pokryć wzrost kosztów wynagrodzeń wraz z pochodnymi. Właśnie przeznaczenie pierwszej z tych kwot zwróciło uwagę organizacji związkowych. W ich ocenie finansowanie czynności określanych jako planowe powinno być uwzględniane już na etapie przygotowywania budżetu, a nie wymagać wielokrotnych interwencji w trakcie roku.

- Znaczna część kosztów związanych z utrzymaniem ciągłej zdatności do lotu, obsługami, wymianą komponentów i zapewnieniem rezerwy technicznej jest możliwa do prognozowania - podkreślają przedstawiciele strony związkowej.

Nie oznacza to, że wszystkie wydatki techniczne można z góry precyzyjnie określić. Awarie, zmiany cen paliwa, kursów walut czy kosztów części zamiennych mogą wymagać dodatkowych nakładów. Jednak harmonogramy obsług i część wymian podzespołów wynikają z cykli eksploatacyjnych oraz wymagań technicznych. Ich finansowanie powinno więc stanowić jeden z podstawowych elementów planowania działalności lotniczej.

Starsza flota, rosnące koszty utrzymania

Znaczenie problemu zwiększa intensywna eksploatacja floty LPR. Zgodnie z dokumentem przygotowanym przez organizacje związkowe trzon floty stanowią 23 śmigłowce EC135 dostarczone w latach 2009–2010 i wdrożone do służby do 2011 r. Ich łączny nalot przekroczył 125 tys. godzin, a liczba lądowań – 500 tys. Tak intensywna eksploatacja oznacza konieczność systematycznego wykonywania przeglądów, remontów oraz wymiany zużywających się elementów. Związki wskazują, że wraz z upływem czasu rosną koszty części, komponentów, remontów oraz obsługi technicznej. Wydatków tych nie można dowolnie odkładać bez potencjalnego wpływu na dostępność floty.

W latach 2021–2025 państwo sfinansowało program wymiany 48 silników i 19 przekładni głównych w 23 śmigłowcach EC135, którego koszt wyniósł około 220 mln zł. Kolejnym przedsięwzięciem jest zakup pięciu nowych śmigłowców ratunkowych, na który przewidziano 446 mln zł w latach 2026–2028. Inwestycje te mają zasadnicze znaczenie dla przyszłości floty, ale nie rozwiązują automatycznie problemu finansowania bieżącej eksploatacji. Nowe śmigłowce również będą wymagały obsług, części zamiennych, paliwa i zaplecza technicznego.

Z perspektywy systemu ratownictwa medycznego kluczowe jest zatem nie tylko to, ile maszyn zostanie kupionych, lecz także to, czy LPR będzie dysponować środkami na utrzymanie odpowiedniej liczby statków powietrznych w gotowości przez cały okres ich eksploatacji.

Związki: Problemem jest brak przewidywalnego mechanizmu

Trzy organizacje związkowe działające w LPR, Związek Zawodowy Członków Załóg HEMS i EMS, Związek Zawodowy Pilotów HEMS oraz organizacja zakładowa nr 07-125 OPZZ „Konfederacja Pracy”, zwróciły się 31 sierpnia do minister zdrowia Jolanty Sobierańskiej-Grendy o zapewnienie stabilnego finansowania jednostki i coroczną aktualizację dotacji podmiotowej.

W swoim wystąpieniu zaznaczyły, że sprawa nie dotyczy wyłącznie wynagrodzeń, lecz ma charakter systemowy. Według związków problemem jest brak przewidywalnego mechanizmu dostosowywania finansowania do rosnących kosztów działalności.

- Lotnicze Pogotowie Ratunkowe nie może być finansowane w sposób, który uniemożliwia racjonalne i wieloletnie planowanie działalności – napisali przedstawiciele organizacji. Zwrócili uwagę, że obecny model wymusza coroczne zabieganie o dodatkowe środki na wydatki, których wzrost w znacznej mierze wynika ze specyfiki działalności jednostki.

Związki wskazują również, że pierwotna dotacja podmiotowa na 2026 r. wynosiła 294,513 mln zł, tyle samo co w 2025 r. Dopiero po kolejnych wnioskach finansowanie zwiększono w trakcie roku. Ich zdaniem przedstawianie późniejszej, wyższej kwoty jako dowodu na systematyczny wzrost nakładów nie odpowiada na pytanie, czy pieniądze były dostępne w odpowiednim czasie.

W stanowisku z 7 października, odnoszącym się do odpowiedzi resortu zdrowia, związki podkreśliły, że nie kwestionują samego wzrostu nominalnych nakładów w dłuższej perspektywie. Ich zastrzeżenia dotyczą tego, czy finansowanie nadąża za wzrostem kosztów i rozszerzaniem zakresu działalności LPR.

Organizacje zwracają uwagę między innymi na wydłużanie czasu dyżurów baz HEMS, uruchamianie dyżurów całodobowych w kolejnych lokalizacjach oraz wzrost zatrudnienia. Większa dostępność operacyjna oznacza dodatkowe koszty personelu, infrastruktury i zabezpieczenia technicznego.

W ocenie strony związkowej wieloletnie programy inwestycyjne są potrzebne, ale nie zastępują stabilnego finansowania codziennego funkcjonowania jednostki. Związki nie twierdzą, że niedostateczne finansowanie automatycznie prowadzi do wypadku lotniczego. Wskazują natomiast na ryzyko związane z ograniczeniem rezerwy technicznej, trudnościami w planowaniu obsług i możliwością wyłączania statków powietrznych z eksploatacji, gdy wymagane czynności nie mogą zostać wykonane w odpowiednim terminie.

Ministerstwo Zdrowia: Nie ma obecnie zagrożenia dla ciągłości działania

Ministerstwo Zdrowia przedstawia inną ocenę sytuacji. W odpowiedzi na pytania dotyczące finansowania LPR resort podkreśla wzrost nakładów na działalność bieżącą w ostatnich latach. Według przekazanych danych środki te zwiększyły się z 140,77 mln zł w 2019 r. do 318,06 mln zł w 2026 r., czyli o około 126 proc. Wydatki na wynagrodzenia wzrosły w tym czasie o około 150 proc. MZ podkreśla, że wynagrodzenia personelu medycznego i lotniczego LPR należą do najwyższych w systemie Państwowego Ratownictwa Medycznego.

Resort wskazuje również na inwestycje o łącznej wartości przekraczającej 1,44 mld zł. Obejmują one między innymi zakup nowych śmigłowców, wymianę silników i przekładni głównych, budowę Krajowego Centrum Monitorowania Ratownictwa Medycznego, bazę HEMS w Koszalinie oraz rozwój Systemu Wspomagania Dowodzenia Państwowego Ratownictwa Medycznego.

Ministerstwo wyjaśnia, że zwiększenie finansowania w 2026 r. wynikało przede wszystkim ze wzrostu cen paliwa lotniczego, kosztów obsługi technicznej, części zamiennych i usług serwisowych, a także ze zmian kursów walut. W odpowiedzi na pytania o dostępność techniczną floty resort zapewnia, że monitoruje wpływ finansowania na funkcjonowanie LPR, w tym terminowość przeglądów i napraw. Na obecnym etapie nie identyfikuje zagrożeń dla ciągłości realizacji ustawowych zadań jednostki w 2027 r.

- Środki ujęte w projekcie planu finansowego LPR na 2027 r. zaplanowano z uwzględnieniem przewidywanych kosztów działalności, w szczególności paliwa lotniczego, obsługi technicznej statków powietrznych, napraw, przeglądów i planowych wymian podzespołów – poinformował resort.

Ministerstwo zastrzega jednocześnie, że koszty te zależą od zmiennych czynników zewnętrznych, takich jak ceny paliw, kursy walut oraz ceny części zamiennych i usług serwisowych. Aktualizacja finansowania w trakcie roku ma umożliwiać dostosowanie środków do rzeczywistych kosztów realizacji zadań, których nie zawsze można precyzyjnie oszacować na etapie planowania budżetu.

- Pozostajemy w stałym kontakcie z kierownictwem LPR i ocenia wpływ sytuacji finansowej na możliwość utrzymania konkurencyjnych wynagrodzeń personelu medycznego i pilotów. Wieloletnie programy inwestycyjne zapewniają finansowanie odtworzenia i modernizacji floty, infrastruktury, zaplecza szkoleniowego oraz systemów wspierających ratownictwo medyczne. Obowiązujący model pozwala finansować ustawowe zadania LPR, reagować na zmiany warunków ekonomicznych i operacyjnych oraz realizować przedsięwzięcia rozwojowe - możemy przeczytać w odpowiedzi wysłanej do naszej redakcji.

Na 2027 r. LPR wnioskowało o więcej, niż zapisano w projekcie budżetu

Kwestia przewidywalności finansowania pozostaje aktualna także w kontekście planu na 2027 r. Według odpowiedzi Ministerstwa Zdrowia LPR zgłosiło zapotrzebowanie na środki bieżące w wysokości 363,658 mln zł. W projekcie ustawy budżetowej, przyjętym przez Radę Ministrów 29 września 2026 r. i przekazanym do Sejmu, na wydatki bieżące jednostki przewidziano 322,9 mln zł, a na wydatki majątkowe 31,221 mln zł. Łącznie daje to 354,121 mln zł.

Różnica między zgłoszonym zapotrzebowaniem na działalność bieżącą a kwotą zapisaną w projekcie wynosi 40,758 mln zł. Nie należy jednak utożsamiać jej bezpośrednio z ostatecznym niedoborem finansowym jednostki: resort wyjaśnia, że planowanie budżetowe uwzględnia zakres zadań, sytuację makroekonomiczną i możliwości finansów publicznych.

Ministerstwo podkreśla ponadto, że analizuje wpływ zmian cen paliwa, części zamiennych i obsługi technicznej na realizację zadań LPR, a stabilności w dłuższej perspektywie mają służyć także programy inwestycyjne.

Jednocześnie resort zdrowia przyznaje, że dostrzega potrzebę stabilnego i przewidywalnego finansowania, szczególnie ze względu na wieloletnie cykle eksploatacji statków powietrznych, konieczność planowania obsług technicznych oraz utrzymanie wykwalifikowanego personelu. Nie przedstawił jednak w przekazanej odpowiedzi konkretnego rozwiązania, które automatycznie dostosowywałoby dotację do wzrostu kosztów działalności.

LPR zapewnia, że pieniędzy wystarczy na utrzymanie floty

LPR zapewnia, że przy obecnym poziomie finansowania będzie w stanie zrealizować wszystkie wymagane przeglądy, remonty i planowe wymiany podzespołów w terminach określonych w dokumentacji technicznej. Kierownictwo spółki nie wnioskowało o zwiększenie środków na 2027 r. w związku z konkretnymi ryzykami dotyczącymi dostępności technicznej floty, wskazując, że niezbędne potrzeby są szczegółowo analizowane na etapie planowania budżetu. W 2026 r. największy wzrost kosztów odnotowano w przypadku paliwa lotniczego.

LPR odniósł się również do finansowych konsekwencji zakupu pięciu nowych śmigłowców ratunkowych. Środki na szkolenia personelu zostały przewidziane, natomiast plan wydatków na części zamienne będzie można określić dopiero po wyborze konkretnej oferty. Według szacunków pierwszego wzrostu kosztów bieżącej działalności związanego z nowymi maszynami należy spodziewać się w 2029 r.

Osobną kwestią pozostaje zakup pięciu nowych śmigłowców ratunkowych. Po unieważnieniu drugiego przetargu LPR prowadzi obecnie prace nad wszczęciem kolejnego postępowania i określeniem jego trybu. Na tym etapie nie przesądzono zatem, w jakiej formule zostanie przeprowadzony następny przetarg.

Ministerstwo Finansów nie planuje stałej waloryzacji

Istotny kontekst stanowi odpowiedź Ministerstwa Finansów i Gospodarki na interwencję senatora Stanisława Pawlaka. W piśmie z 30 września 2026 r. resort potwierdził przyznanie dodatkowych środków na 2026 r., w tym 19,05 mln zł na części, naprawy i paliwo oraz 4,49 mln zł na wynagrodzenia. Jednocześnie Ministerstwo Finansów jasno wskazało, że nie prowadzi ani nie planuje działań zmierzających do wprowadzenia stałego, wieloletniego mechanizmu waloryzacji finansowania LPR, uwzględniającego wzrost kosztów funkcjonowania jednostki.

Resort finansów zaznaczył, że za finansowanie jednostek ochrony zdrowia odpowiada minister właściwy do spraw zdrowia, który dysponuje zapleczem informacyjno-organizacyjnym pozwalającym określić rzeczywiste potrzeby LPR.

To stanowisko potwierdza, że postulowany przez związki mechanizm nie jest obecnie planowany przez Ministerstwo Finansów. Odpowiedzialność za określenie potrzeb finansowych jednostki resort przypisuje Ministerstwu Zdrowia. Spór nie dotyczy zatem wyłącznie tego, czy w danym roku budżetowym uda się znaleźć dodatkowe pieniądze. Chodzi również o zasady, według których potrzeby jednostki są szacowane i finansowane z wyprzedzeniem.

Gotowość ratunkowa wymaga bezpieczeństwa finansowego

W przypadku Lotniczego Pogotowia Ratunkowego bezpieczeństwo finansowe nie powinno być traktowane jako kwestia drugorzędna wobec innych wydatków publicznych. LPR stanowi istotny element systemu Państwowego Ratownictwa Medycznego, a jego zdolność do działania zależy od współdziałania personelu medycznego, pilotów, mechaników, infrastruktury i sprawnej floty.

Nie można zakładać, że każda potrzeba dodatkowego finansowania oznacza bezpośrednie zagrożenie dla działalności operacyjnej. Samo LPR w piśmie z 28 września wskazało, że po zwiększeniu dotacji nie widzi wówczas przesłanek do ograniczenia działalności. Dyrektor podkreślił jednak, że ocena ta zakłada brak innych, niezależnych negatywnych czynników.

W lotnictwie nie ma miejsca na kompromisy w zakresie zdatności do lotu. Jeżeli śmigłowiec wymaga naprawy albo osiągnął termin wymiany określonego podzespołu, musi zostać odpowiednio obsłużony, a w razie potrzeby wyłączony z eksploatacji. Dlatego środki na obowiązkowe czynności techniczne powinny być zapewnione w sposób pozwalający na ich terminowe wykonanie, bez konieczności wielokrotnego poszukiwania dodatkowego finansowania w ciągu roku.

Z perspektywy pacjenta najważniejsze jest, by zespół ratowniczy mógł wystartować bez zbędnej zwłoki. Niewyobrażalna byłaby sytuacja, w której śmigłowiec nie może polecieć do wypadku lub chorego dlatego, że zabrakło odpowiednio wcześnie zaplanowanych środków na wymaganą obsługę techniczną. Nie oznacza to, że do takiej sytuacji obecnie dochodzi. To ryzyko, któremu system finansowania powinien skutecznie zapobiegać.

Dlatego zasadnicze pytanie brzmi: czy plan finansowy LPR na 2027 r. uwzględnia rzeczywisty harmonogram obsług, wymiany podzespołów, koszty paliwa i potrzebę utrzymywania rezerwy technicznej na poziomie pozwalającym zachować gotowość operacyjną? Odpowiedź powinna opierać się na konkretnych danych dotyczących kosztów, planowanych prac i dostępności floty. Stabilne finansowanie LPR nie jest bowiem wyłącznie postulatem pracowników ani problemem księgowym. To jeden z warunków utrzymania zdolności państwa do udzielania pomocy medycznej z powietrza, gdy liczą się minuty. Podsumowanie 2025 r.

Rok 2025 był najbardziej pracowitym dla załóg w 25-letniej historii Lotniczego Pogotowia Ratunkowego. Jak podkreśla LPR, kolejne lata pokazują wzrost liczby wezwań dla załóg tej instytucji. W 2025 r. łącznie przyjęto 12 903 wezwania, z czego 12 535 wpłynęło do zespołów Śmigłowcowej Służby Ratownictwa Medycznego (ŚSRM), a 368 do Samolotowego Zespołu Transportowego (SZT). Więcej informacji w naszym artykule „LPR: Padł rekord w 2025 r. Ponad 12,9 tys. misji ratunkowych”.

Flota LPR

Obecnie flota LPR składa się z 35 statków powietrznych: 27 śmigłowców airbus helicopters H135 (dawne EC135 P2+/P3), dwóch robinsonów R44 Raven II, jednego samolotu piaggio P.180 Avanti (drugi został wycofany w 2024 r.), dwóch learjetów 75 Liberty oraz trzech Tecnam P2008JC MkII.